Giới thiệu về làng nghề Bát Tràng – Nơi lưu giữ giá trị truyền thống ngàn năm

Gốm Bát Tràng được xem là thương hiệu gốm có tên tuổi, chất lượng và giá trị tốt nhất tại Việt Nam. Không chỉ nổi tiếng ở trong nước các sản phẩm gốm sứ từ làng nghề Bát Tràng còn nổi tiếng trên thế giới. Trước đây gốm sứ Bát Tràng được dùng cho vua chúa, địa chủ, quân, quan và làm cống phẩm cho các nước láng giềng. Ngày nay gốm sứ Bát Tràng được xem là thương hiệu gốm của người Việt được nhà nhà sử dụng. Tại bài viết sau đây Gốm Đại Việt sẽ giới thiệu về làng nghề Bát Tràng đến quý vị và các bạn. 

làng gốm bát tràng

Giới thiệu về làng nghề Bát Tràng – Lịch sử hình thành và phát triển

Tính cho đến thời điểm hiện tại chưa có công trình nghiên cứu nào cho biết cụ thể làng nghề gốm sứ Bát Tràng được ra đời từ năm nào. Tuy nhiên theo các tích xưa và các bô lão trong làng kể lại làng gốm Bát Tràng đã có hơn 1000 năm tuổi. Các tích xưa cho biết sau khi nhà Lý rời đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) về Thăng Long (Thủ đô Hà Nội hiện tại), làng nghề gốm Bát Tràng cũng được hình thành từ đó. 

Theo truyền khẩu sau khi nhà Lý dời đô, nghệ nhân làm gốm đến từ các tỉnh Vĩnh Ninh Tràng, Bồ Xuyên, Bạch Bát (Thanh Hóa và Ninh Bình) đã đến Bạch Thổ Phường (Bát Tràng bây giờ) để mở lò sản xuất gốm. Sau này vào thời nhà Lê 5 dòng họ gốm nổi tiếng (Trần, Vương, Nguyễn, Lê, Phạm) của làng Bồ Bát xứ Thanh cùng với dòng họ Nguyễn ở đất Minh Tràng đã kết hợp với nhau thành làng nghề gốm Bát Tràng hiện nay, tên gọi Bát Tràng cũng có từ đây. 

Quá trình di chuyển, dời quê đi lập nghiệp của các dòng họ làm gốm đến Bát Tràng diễn ra qua nhiều thế kỷ, qua nhiều đời vua. Tính đến nay tại làng nghề Bát Tràng có đến 20 dòng họ cùng quê cũ, cùng lập nghiệp tại 72 gò đất trắng làng Minh Tràng. Với lịch sử phát triển hàng ngàn năm làng nghề Bát Tràng vẫn giữ được các nét văn hóa truyền thống và không ngừng lớn mạnh. 

Đôi nét về làng nghề gốm sứ ven sông Hồng – Bát Tràng 

gốm sứ bát tràng

Làng Gốm Bát Tràng nằm ở ven dòng sông Hồng, tại huyện Gia Lâm thuộc vùng ngoại thành của Hà Nội. Tên gọi Bát Tràng được dịch như sau: Bát có nghĩa là “bát ăn cơm của các nhà sư đáng kính”, còn Tràng nghĩa là “cái sân lớn”. Hàng ngàn năm nay làng nghề Bát Tràng chuyên sản xuất và cung cấp các sản phẩm gốm sứ phục vụ nhu cầu của người dân trong nước và xuất khẩu đi các nước. 

Điểm khác biệt của làng nghề Bát Tràng là tất cả các sản phẩm đều được làm hoàn toàn thủ công qua bàn tay của nghệ nhân và thợ gốm lành nghề. Dù có trải qua bao nhiêu năm tháng, qua bao đời và xã hội công nghệ có phát triển đến đâu, người dân Bát Tràng vẫn giữ nguyên truyền thống chế tác gốm thủ công đầy nghệ thuật. Mỗi sản phẩm gốm sứ Bát Tràng được kết hợp giữa tinh hoa đất trời và tâm huyết của người nghệ nhân. Cũng chính nhờ nét đặc trưng này mà gốm sứ Bát Tràng được đông đảo khách hàng yêu thích, lựa chọn. 

Làng nghề gốm sứ Bát Tràng hiện đang sản xuất và cung cấp đa dạng các sản phẩm với mẫu mã, kích thước, công năng khác nhau như: gốm sứ mỹ nghệ, đồ thờ cúng, đồ dùng sinh hoạt, vật phẩm phong thủy,… Các sản phẩm gốm sứ Bát Tràng sử dụng chất liệu từ thiên nhiên, cùng họa tiết, hoa văn trang trí mộc mạc mang đến chất lượng sản phẩm tốt và giá trị cao. 

Quy trình làm gốm thủ công của nghệ nhân làng nghề Bát Tràng

quy trình làm gốm bát tràng

Điểm đặc biệt của làng nghề gốm Bát Tràng so với các đơn vị và thương hiệu gốm khác chính là quy trình làm gốm hoàn toàn thủ công. Quy trình làm gốm từ khâu đầu tiên đến hoàn thành sản phẩm đều được thực hiện bởi bàn tay và khối óc của người nghệ nhân. Đây cũng chính là lý do gốm Bát Tràng khẳng định và giữ vững được tên tuổi trong suốt nhiều năm. 

Tạo hình gốm

Chất liệu được người Bát Tràng sử dụng làm gốm là đất sét trắng được khai thác tại chính làng nghề. Đất sau khi được khai thác sẽ được xử lý, tạo hình qua bàn tay khéo léo của nghệ nhân và thợ gốm lành nghề. Tại bước này khối đất sét trắng thô kệch sẽ được biến tấu, nhào nặn thành hình và được trang trí với các họa tiết, hoa văn gắn liền với quê hương. Một trong những nét riêng của gốm Bát Tràng là sản phẩm sẽ được tráng men trước khi cho vào lò nung. Điều này giúp lớp men bám chắc, căng mịn và sáng bóng trên bền mặt gốm. 

Nung gốm ở nhiệt độ cao

Một điểm đặc biệt nữa của gốm Bát Tràng làm gốm sẽ được nung trong nhiệt độ cao. Đối với các sản phẩm gốm sẽ được nung từ 800 đến 1000 độ C, các sản phẩm sứ sẽ được nung ở nhiệt độ từ 1000 đến 1300 độ C. Nhiệt lượng nung cao giúp các tạp chất trong đất như chì, kim loại, thủy ngân được loại bỏ hoàn toàn. Nung ở nhiệt độ cao cũng giúp xương gốm có độ trong nhất định, thành gốm phát ra tiếng kêu thanh, ngân dài khi gõ vào. Nước men và họa tiết trang trí lên màu đẹp, không bị phai màu trong quá trình sử dụng, thành gốm ít bị nứt, sứt mẻ. 

Nếu có cơ hội bạn hãy một lần đến với làng gốm Bát Tràng để được trải nghiệm trực tiếp dòng chảy của thời gian trong từng món đồ gốm. Ngày nay ngoài cung cấp gốm sứ làng nghề Bát Tràng còn là địa điểm du lịch, trải nghiệm thu hút khách hàng trong và ngoài nước. Gốm Đại Việt hân hạnh là cửa hàng sản xuất và cung cấp gốm trong “cái sân lớn” Bát Tràng. Làng nghề gốm sứ Bát Tràng hân hoan chào đón quý vị và các bạn đến tham quan, mua sắm và trải nghiệm làm gốm trong thời gian gần nhất.